Jaap Stam staat voor een grote uitdaging. Feyenoord moet derde worden en het gat met PSV en Ajax moet kleiner zijn dan vorig seizoen. Om deze doelstellingen te behalen kreeg de nieuwbakken hoofdcoach echter een allesbehalve uitgebalanceerde, fitte selectie voor de kiezen. Een blik op de obstakels die Jaap Stam in zijn eerste weken zoal moest zien te overwinnen.
Om te beginnen vertrokken er enkele spelers die vorig jaar nog basisspeler waren onder Giovanni van Bronckhorst. De beste van hen allemaal, Robin van Persie, zette een punt achter zijn carrière. Jordy Clasie en Tonny Vilhena, twee vaste krachten op het middenveld, vertrokken naar respectievelijk AZ en FK Krasnodar. De rechtsbacks Cuco Martina en Jeremiah St. Juste sloegen de deur van de Kuip eveneens achter zich dicht. Daar komt bij dat Jaap Stam dit seizoen nog geen beroep heeft kunnen doen op Sven van Beek, Nicolai Jörgensen en Jens Toornstra, de al langer geblesseerden waarvan toch zeker de twee laatstgenoemden absoluut een meerwaarde zijn gebleken in de laatste seizoenen.
De spelers die wél in Rotterdam-Zuid bleven, waren niet allemaal in staat om Stam te overtuigen. De oefenmeester beschikte met Eric Botteghin en Jan-Arie van der Heijden over het centrale verdedigingsduo van het kampioensjaar. Botteghin, de echte mandekker, en Van der Heijden, de voetballende verdediger. Dat klinkt complementair, maar Stam trof een verdedigingsduo aan dat grossiert in angst om met ruimtes in de rug te voetballen. Dat complementeert elkaar niet, maar maakt elkaar juist zwakker. Daarbij moet Van der Heijden het ontgelden; hij mag op zoek naar een andere club. Botteghin daarentegen kreeg de aanvoerdersband om zijn arm. Op het middenveld heeft ook Yassin Ayoub nog altijd geen plekje bij de eerste elf weten te bemachtigen en dus mag ook hij uitzien naar een andere werkgever.
De vervanging die Jaap Stam in eerste instantie kreeg toegewezen, bestond uit een mix van transfervrije aankopen, huurlingen en jeugdspelers. De transfervrije aankopen en huurlingen luisterden naar de namen Nick Marsman, Rick Karsdorp, Leroy Fer en Luciano Narsingh. Marsman werd al te licht bevonden door FC Utrecht, Karsdorp kon zonder slag of stoot gehuurd worden van zijn club AS Roma en Fer en Narsingh liepen probleemloos gratis de deur uit bij Swansea City. Enkel doelman Marsman was vanaf dag één klaar om negentig minuten te spelen; de rest miste wedstrijdritme en zat nog in een opbouwende fase.
De jeugdspelers die onder Stam een kans kregen om zich in het eerste te laten zien, misten overduidelijk ervaring tegen de zwaardere jongens uit de Eredivisie. Orkun Kökcü lijkt de minste moeite te hebben om zich aan te passen aan het hoogste niveau, maar Dylan Vente, Naoufal Bannis en in mindere mate Wouter Burger hadden een jaartje in de Keuken Kampioen Divisie absoluut kunnen gebruiken. Het heeft Jaap Stam ertoe gedwongen om met wisselende elftallen te spelen en om spelers die vorig jaar niet of nauwelijks in beeld waren voor een basisplaats, alsnog een kans te geven. Zo mag Renato Tapia zichzelf ineens een vaste waarde noemen en krijgt vleugelspeler Luis Sinisterra aanzienlijk meer speelminuten dan het afgelopen seizoen.
Enkele weken na de aanstelling van Stam als hoofdtrainer van Feyenoord, en toen duidelijk was dat de Rotterdammers op veel posities nog wel een kwaliteitsinjectie konden gebruiken, arriveerde Miguel Edgar Ié in de Kuip: een centrale verdediger die in tegenstelling tot de huidige kandidaten wél over snelheid beschikt en daardoor hoger durft te verdedigen. Ook de komst van de Argentijnse linksbenige centrale verdediger Marcos Senesi is aanstaande, waarmee Jaap Stam zijn achterste linie na vijf speelrondes in de Eredivisie eindelijk vorm ziet krijgen.
In de voorste gelederen houdt het echter nog altijd niet over. Jörgensen ontbreekt dus nog altijd, Bannis kan bij zijn invalbeurten nog geen potten breken en Vente blijkt vooralsnog tekort te komen, waardoor hij is verhuurd aan RKC Waalwijk. Stam moet dus puzzelen met de invulling van de spitspositie. Een experiment met Narsingh als valse nummer negen kon op weinig complimenten rekenen. Terecht, want Narsingh is een buitenspeler pur sang, maar het geeft eens te meer aan dat Stam met beperkte middelen moet werken. Berghuis vulde de rol relatief een stuk beter in, maar ook dat lijkt geen oplossing voor de lange termijn. Hoewel de kritiek aanzwelt, rest Stam niks anders dan hopen op een spoedig herstel van zijn beoogde targetman, Jörgensen.
Ondanks alle tegenslagen die Stam in zijn eerste periode als trainer van Feyenoord kent, wist hij zijn manschappen overtuigend naar de groepsfase van de Europa League te leiden met thuis- en uitzeges op zowel Dinamo Tbilisi en Hapoel Beer Sheva. Ook boekte Feyenoord afgelopen weekeinde tegen Willem II haar eerste competitiezege, na drie eerdere gelijke spelen. Met de toekomstige rentree van Toornstra en Jörgensen én de komst van de nieuwe verdedigers lijken de puzzelstukjes in Rotterdam-Zuid, weliswaar erg langzaam, weer op hun plaats te gaan vallen na een aantal zeer stroperig verlopen eerste weken. En pas dan, als de puzzelstukjes op hun plaats liggen, mag Jaap Stam beoordeeld en indien nodig bekritiseerd worden. Voor nu geldt dat de hoofdtrainer alles doet om resultaten neer te zetten en de Rotterdammers op die manier door een lastige beginfase heen te loodsen.
Schijnbeweging 